تناوب زراعي و اثر آن بر بيماريهاي گياهي:
تناوب زراعي و اثر آن بر بيماريهاي گياهي:
سيستم 3 بستره:
رايج ترين سيستمي كه بيشتر استفاده مي شود ، تناوب زراعي 3 بستره است.اين اسم اندكي گمراه كننده است ، چون در اين سيستم 4 بستر داريم.
به طور اساسي مناطق رشد را به 4 قسمت يا بستر تقسيم مي كنيم.
سال اول
بستر 1:
حفر كردن زمينبيش از حد طبيعي و تغذيه دادن خاك با يك كود عمومي ،سپس گياهاني كه ريشه ي خوراكي دارند را در اين بستر بكاريد. اينها شامل چغندر قند ، هويج ، سيب زميني ترشي ، هويج وحشي و نگ است.
بستر2:
حفر كردن زمين در حد معمول و به كار بردن كود عمومي .كشت تمام گياهان خانواده ي Brassicae مثل گل كلم ، كلم بركلي،كلم بركسل ، كلم پيچ ، تربچه و شلغم
بستر 3:
زمين را به اندازه ي يك كود كشاورزي يا كمپوست حفر كنيد و با يك كود عمومي تغذيه شود ، در اين بستر تغذيه كننده هاي سنگين مثل سيب زميني،لوبيا ، كرفس،نخود،ذرت شيرين ،اسفناج ،تره فرنگي و خيار كاشته مي شوند.
بستر4:
اين بستر در اين سيستم غير متعارف است .اين بستر از ابتدا شامل محصولات پايدار ات .اينها شامل ريواس ، توت فرنگي ،تمشك و همه ي ميوه هاي بوته اي و همه ي درختان ميوه است.
سيستم 3 بستره تنها نوع تناوب نيست ، جايي كه فضا موجود باشد سيستم 4 بستره مي تواند استفاده شود. اين سيستم اساسا شبيه سيستم 3 بستره است به استثناي بستر چهارم كه در كل استفاده نمي شود و به حالت آيش گذاشته مي شود.
مثال هايي از اجراي تناوب زراعي:
1) نماتد ريشه ي چغندر قند Heterodera schachtii :
براي كشت هاي جايگزين ، گياهان زراعي غير ميزبان و متداول در منطقه انتخاب گرديد.نتيج نشان داد كه اجراي تناوب 5 ساله جمعيت اوليه نماتد را 95% كاهش داد.
و جمعيت نهايي در زمين هاي تحت كشت لوبيا و يونجه ،شبدر ،پياز ،ذرت ،سيب زميني و كدو پايين تر بوده و تفاوت انها با گندم ،جو ،آفتابگردان روغني و نخود در سطح 1% معني دار بود.
2) علف هاي هرز سويا:
كشت متوالي سويا در يك قطعه زمين زراعي مناسب نمي باشد ، علف هاي هرز خاص سويا كه يكي از منابع آلودگي هاي انويه هستند در چنين مزارعي مسئله ساز خواهند بود.
وارد نمود سويا در تناوب زراعي از چند لحاظ جالب خواهد بود:
1/ سويا ريشه ي عميق دارد و قادر است از مواد غذايي اعماق خاك نيز استفاده كند.
2/ ريشه ي گسترده و عميق سويا پس از پوسيدن باعث بهبودي ساختمان خاك مي شود.
3/ پس از برداشت سويا ريشه و غده هاي روي آن در زمين باقي مانده و باعث حاصلخيزي مي شوند.
تناوب هاي پيشنهادي:
ذرت، سويا،گندم،يونجه
گندم،سويا،گندم
گندم،سويا، آفتابگردان،گندم
كلزا،سويا ،آفتابگردان
3)بيماري فوزاريومي گندم( اسكب يا بلايت خوشه) :
توسط 3 گونه ي Fusarium graminearum,Fusarium prolifratum ,Fusarium equiseti ايجاد مي گردد.
در اين بيماري تناوب زراعي همراه با شخم و از بين بردن بقاياي آلوده ي محصول و علف هاي هرز مي تواند موثر باشد.
تناوب با گياهاني غير از غلات نظير شبدر،يونجه ،سيب زميني و پنبه و همين طور كود و آبياري مطلوب به كاهش بيماري از طريق كاهش اينوكولوم اوليه كمك مي كند.
4)Rhizoctonia solani و Fusarium oxysporum در سيب زميني:
بهتر است از كشت سيب زميني به دنبال سيب زميني اجتناب كنيم و تناوب با بقولات و ذرت . ديگر گياهان بي ارتباط با سيب زميني مثل يونجه كه جمعيت بيمارگر را كاهش مي دهد مناسب است.
تناوب 6_4 بسيار مناسب است.
5) Bremia lactucae سفيدك كاهو:
تناوب زراعي 3_2 ساله با كاشت گياهان غير ميزبان بيماري سفيدك داخلي كاهو را كنترل مي كند.
6) Sclerotinia sclerotiorum اسكلروتينياي كلزا:
بيمار ي دامنه ي وسيعي دارد كه شامل:
لوبيا،آفتابگردان،سويا ،شبدر،حبوبات، خردل،يونجه،كلزا و سيب زميني است.
در تناوب زراعي براي كنترل اين بيماري به جز گياهان ميزبان از هر گياهي مي توانيم استفاده كنيم ، مثل گندم،جو ،ذرت.
7)Phytophthora drechsleri بوته ميري گلرنگ :
گلرنگ به بيماريهاي خاكزي بسيا حساس است ،بنابر اين نبايد بيش از يك بار طي 4 سال متوالي در يك قطعه زمين كاشته شود و يا نبايد با گياهان حساس به بيماري بوته ميري جاليز در تناوب قرار بگيرد.
مثال هايي از تناوب گلرنگ در كشت بهاره ي آبي :
شبدر،ذرت ،گلرنگ،گندم
يونجه ،سيب زميني ،حبوبات ،گلرنگ ،آيش
8)Anguina tritici نماتد گال دانه ي گندم:
ناقل باكتري عامل بيماري خوشه صمغي گندم هم هست كه معمولا به طور متوسط 2 سال كاشت گياهان غير ميزبان براي حذف لاروهاي خاكزاد كافي است.
9) Pyricularia oryzae بلاست برنج:
تناوب زاعي با شبدر و يونجه از راههاي كنترل اين بيماري است.
10) Blumeria graminis سفيدك پودري گندم:
تناوب زراعي با غير گندميان
11)Septoria tritici سپتويوز گندم يا لكه برگي سپتوريايي گندم:
تناوب 3_2 ساله با غير گندميان
12) Rhyncosporium secalis اسكالد جو:
تناوب با غير گندميان
13)Gaeomanomycs graminis پاخوره ي غلات:
تناوب طولاني مدت با غير گندميان
14) Sporisorium holci-sorghi سياهك خوشه ي سورگوم :
تناوب طولاني مدت
15)Heterodera avenae نماتد سيست غلات :
تناوب با غير گندميان مثل يونجه ، گوجه فرنگي ، پنبه و از بين بردن علفهاي هرز در طي تناوب.