سن گندم
سن گندم
رنگ عمومی سن گندم قهوه ای و زرد خاکی است که از روشن تا تیره تغییر میکند.به علاوه ,نمونه های به رنگ سیاه ,قرمز,مسی و زرد کهربایی نیز وجود دارد. روی سپر و در حد فاصل ان با پیش گرده , دو لکه کوچک به رنگ روشن دیده می شود. سر حشره مثلثی است که نوک ان به جلو امتداد دارد. از نوک سر دو شیار طولی موازی به طرف سینه امتداد دارد . که به سینه نمی رسد . نزدیک خط فاصل بین سر وسینه ,دو چشم ساده و در گوشه جانبی سر ,دو چشم مرکب دیده می شود .شاخک پنج بندی است که بند پنجم بلند ترین انها و پس از ان بند دوم بلندتر از سایر بندها ست رنگ بند پنجم تیره و بقیه بندها روشن می باشد .این حشره سپر بسیار بزرگ ورشد کرده دارد که تقریبا همه سطح پشتی شکم را می پوشاند. تنها اختلاف در شکل ظاهری حشرات کامل نر و ماده مربوط به قطعات بیرونی دستگاه تناسلی انهاست که در انتها قسمت زیرین شکم واقع است . این قطعه در حشرات نر ساده بوده در حالی که در حشره ماده این قسمت به شش قطعه بزرگ و دو قطعه کوچک تقسیم می شود . تخم کروی و رنگ ان سبز روشن است که بعد از مدتی لکه ای به رنگ قرمز متمایل به نارنجی در زیر پوست تخم اشکار می شود . رنگ پوره سن اول بلا فاصله پس از خروج از تخم سبز بسیار روشن است که پس ازچند ساعت به رنگ سیاه در می اید . از سن دوم به بعد رنگ اصلی پوره ها نمایان میگردد . وجه تمایزپوره ها ازیکدیگر به ویژه در پوره سنین چهار و پنج بسیار بارزتر است بدین معنی که بال از سن چهارم پورگی جوانه میزند ودر سن پنجم مشخص تر می شود
مناطق انتشار
سن گندم در هر نقطهای از ایران که گندم کشت می شود حضور دارد. در این تعریف تنها یک استثنائ وجود دارد و ان منطقه گرگان و کنبد است که ضمن اینکه دارای کندمکاری متراکمی است این سن در انجا فعالیت نداردو جای این سن را سن دیگری به نام E. Maura اشغال کرده است
سن گندم در نقاط مختلف کشور از تراکم های متفاوتی برخوردار است .در بین مناطق دیم از مناسبترین جاها باید دشت ورامین و در بین مناطق ابی از مناسبترین جاها باید منطقه کرمانشاه را نام برد به عبارت دیگر هر چه شرایط اقلیمی مناطق مختلف از شرایط اقلیمی این دو نقطه فاصله میگیرند از تراکم این افت نیز کاسته می شود . در این تعریف کلی البه استثایی به چشم می خورد.
گیاهان میزبان سن گندم
سن گندم در ایران به ارقام مختلف گندم ,جو ,چاودار و یولاف حمله کرده و از انها تغذیه می کنند . گذشته از گیاهان فوق سن گندم به گروه وسیعی از گیاهی وحشی از خانواده گندمیان و سایر خانواده های گیاهی در ارتفاعات و دشت های حمله ور شده و از انها نیز تغذیه می کنند.در این راستا این قبیل گیاهان به دو گروه تقسیم می شوند: گروه اول ,گیاهانی که حشرات کامل سن گندم و گاهی پوره های سنین چهار و پنج از انها تغذیه می کنند اما تخمریزی روی انها به ندرت دیده می شود و گروه دوم گیاهانی که سن گندم ضمن تغذیه روی انها تخم ریزی کرده و پوره ها و حشره کامل نسل جدید نیز از انها تغذیه می کند . به عبارت دیگر سن می تواند روی این گیاهان زاد و ولد نماید.
شیوه و شدت خسارت سن گندم
خسارت سن کندم کمی و کیفی است . سن مادر که اصطلاحا به سن های زمستان گذران اطلاق می شود خسارت خود را منحصرا به صورت کمی وارد می کند در حا لیکه پوره ها و حشرات کتمل نسل جدید هر دو شکل خسارت را وارد می سازند. خسارت کمی سن مادر در سا ل های طغیانی می تواند به صد در صد برسد و این حادثه در ایران به کرات اتفاق افتاده است . در این نوع خسارت سن گندم ضمن حمله به جوانه های ساقه دهنده و خوشه نیز دیده می شود که در مورد اول تمام خوشه سفید ودر مورد دوم ان قسمتی از خوشه که در بالای محل تغذیه قرار دارد سفید می شود. پوره های سن کندم و حشره کامل نسل جدید ضمن تغذیه ازدانه گندم شیری و خمیری انزیمی به داخل دانه تزریق میکنند تا تغذیه از دانه ها برای انها اسان شود . این انزیم باعث تخریب گلوتن دانه گندم شده و خاصیت نانوایی ان را از بین میبرد اگر تعداد این گونه دانه ها به پنج درصد برسد اردی که از این گندم حاصل می شود برای نانوایی مناسب نمی باشد . با توجه به این نکته متوجه ابعاد خسارت کیفی سن گندم می شویم . سن زدگی دانه معمولا با چرو کیدگی انها همراه است . در محل نیش حشره روی ان دیده می شود میزان خسارت کیفی سن کامل نسل جدید بیشتر از پوره سن پنج و خسارت کیفی پوره سن پنج بیشتر از پوره سن چهار است.
پیشگیری و کنترل :
به منظور پیشگیری و کنترل سن گندم از کاربرد مداوم آفت کش ها در بلند مدت می بایست خوداری کرد . در اغلب آفات مثل حشرات – کنه ها- نماتدها و بیماری ها و علفهای هرز ثابت شده است که یک مدریت تلفیقی , شامل بکارگیری عملیات زراعی و کنترل بیولوزیکی
می باشد . آفت کش ها فقط زمانی به کار گرفته می شوند که سایر روشهای کنترل نتواند جمعیت آفت را به زیر سطح زیان اقتصادی پایین بیاورد . بهترین روش برای کنترل آفت روشی است که بتواند بر مبنای محاسبات اقتصادی قابل دوام و بی خطر برای محیط زیست
باشد .
1- کنترل زراعی:
این روش ها شامل مجموعه اقداماتی است که می تواند از طغیانهای جدی سن گندم بدون نیاز به کاربرد آفت کش جلوگیری کند و غالبا نقش پیشگیری دارند ,متنند:
- برداشت زود هنگام
- زود کاشتن ویا کاشت واریاته های مقاوم تر
- وجین کردن کامل علفهای هرز در تمام طول فصل
- تناوب کشت با محصولاتی غیر از غلات
- به زراعی در کشت غلات که باعث می شود گیاه بهترین رشد ونمو را داشته و در نتیجه زودتر برداشت شود .
2- کنترل بیولوزیکی :
به دلیل اثرات فوری و آشکار بسیاری از آفت کش ها ی در دسترس , استراتزی مبارزه بیولوزیک در مقایسه با مزایای روش های شیمیایی کاملا مورد غفلت قرار گرفته است .در حال حاضر طرح استفاده از زنبور پارازیت پشه سن مورد بررسی است.
3 – کنترل شیمیایی :
به صورت کلی همه آفت کش ها اثر مرگ ومیر لازم روی سن گندم را دارند ولی کاربرد آفت
کشها همیشه با عث کاهش جمعیت سن گندم نمی شود . از سم هایی که برای کنترل این آفت استفاده می شود می توان پیرتروئیدهای مصنوعی ما نند دلتامترین ( دسیس- دلتا مترین و دلتارین ) به دلیل سمیت کم برای پستانداران به کار گرفته می شود و نیز از آفت کش های متداول دیگر می توان هیدروکربنهای کلره, و ارگانوفسفاتها مرگ ومیر بالا برای سن گندم دارند .
باید دقت شود که اگر کاربرد سموم در زمان مناسب از نظر شرایط آب و هوایی صورت نگیرد اثرات لازم را نخواهد داشت و سم پاشی باید تکرار شود .
به طور کلی حشرات کوچکتر خیلی راحتر توسط یک حشره کش کشته می شوند , بهترین
زمان سم پاشی در سن های غلات به خصوص سن گندم وقتی است که پوره های جوان شروع به تفرخ می کنند . باید توجه کرد که سن های بالغ زمستان گذران در صورت داشتن تراکم بالا
باید قبل از جفتگیری کنترل شوند .
www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com
رنگ عمومی سن گندم قهوه ای و زرد خاکی است که از روشن تا تیره تغییر میکند.به علاوه ,نمونه های به رنگ سیاه ,قرمز,مسی و زرد کهربایی نیز وجود دارد. روی سپر و در حد فاصل ان با پیش گرده , دو لکه کوچک به رنگ روشن دیده می شود. سر حشره مثلثی است که نوک ان به جلو امتداد دارد. از نوک سر دو شیار طولی موازی به طرف سینه امتداد دارد . که به سینه نمی رسد . نزدیک خط فاصل بین سر وسینه ,دو چشم ساده و در گوشه جانبی سر ,دو چشم مرکب دیده می شود .شاخک پنج بندی است که بند پنجم بلند ترین انها و پس از ان بند دوم بلندتر از سایر بندها ست رنگ بند پنجم تیره و بقیه بندها روشن می باشد .این حشره سپر بسیار بزرگ ورشد کرده دارد که تقریبا همه سطح پشتی شکم را می پوشاند. تنها اختلاف در شکل ظاهری حشرات کامل نر و ماده مربوط به قطعات بیرونی دستگاه تناسلی انهاست که در انتها قسمت زیرین شکم واقع است . این قطعه در حشرات نر ساده بوده در حالی که در حشره ماده این قسمت به شش قطعه بزرگ و دو قطعه کوچک تقسیم می شود . تخم کروی و رنگ ان سبز روشن است که بعد از مدتی لکه ای به رنگ قرمز متمایل به نارنجی در زیر پوست تخم اشکار می شود . رنگ پوره سن اول بلا فاصله پس از خروج از تخم سبز بسیار روشن است که پس ازچند ساعت به رنگ سیاه در می اید . از سن دوم به بعد رنگ اصلی پوره ها نمایان میگردد . وجه تمایزپوره ها ازیکدیگر به ویژه در پوره سنین چهار و پنج بسیار بارزتر است بدین معنی که بال از سن چهارم پورگی جوانه میزند ودر سن پنجم مشخص تر می شود
مناطق انتشار
سن گندم در هر نقطهای از ایران که گندم کشت می شود حضور دارد. در این تعریف تنها یک استثنائ وجود دارد و ان منطقه گرگان و کنبد است که ضمن اینکه دارای کندمکاری متراکمی است این سن در انجا فعالیت نداردو جای این سن را سن دیگری به نام E. Maura اشغال کرده است
سن گندم در نقاط مختلف کشور از تراکم های متفاوتی برخوردار است .در بین مناطق دیم از مناسبترین جاها باید دشت ورامین و در بین مناطق ابی از مناسبترین جاها باید منطقه کرمانشاه را نام برد به عبارت دیگر هر چه شرایط اقلیمی مناطق مختلف از شرایط اقلیمی این دو نقطه فاصله میگیرند از تراکم این افت نیز کاسته می شود . در این تعریف کلی البه استثایی به چشم می خورد.
گیاهان میزبان سن گندم
سن گندم در ایران به ارقام مختلف گندم ,جو ,چاودار و یولاف حمله کرده و از انها تغذیه می کنند . گذشته از گیاهان فوق سن گندم به گروه وسیعی از گیاهی وحشی از خانواده گندمیان و سایر خانواده های گیاهی در ارتفاعات و دشت های حمله ور شده و از انها نیز تغذیه می کنند.در این راستا این قبیل گیاهان به دو گروه تقسیم می شوند: گروه اول ,گیاهانی که حشرات کامل سن گندم و گاهی پوره های سنین چهار و پنج از انها تغذیه می کنند اما تخمریزی روی انها به ندرت دیده می شود و گروه دوم گیاهانی که سن گندم ضمن تغذیه روی انها تخم ریزی کرده و پوره ها و حشره کامل نسل جدید نیز از انها تغذیه می کند . به عبارت دیگر سن می تواند روی این گیاهان زاد و ولد نماید.
شیوه و شدت خسارت سن گندم
خسارت سن کندم کمی و کیفی است . سن مادر که اصطلاحا به سن های زمستان گذران اطلاق می شود خسارت خود را منحصرا به صورت کمی وارد می کند در حا لیکه پوره ها و حشرات کتمل نسل جدید هر دو شکل خسارت را وارد می سازند. خسارت کمی سن مادر در سا ل های طغیانی می تواند به صد در صد برسد و این حادثه در ایران به کرات اتفاق افتاده است . در این نوع خسارت سن گندم ضمن حمله به جوانه های ساقه دهنده و خوشه نیز دیده می شود که در مورد اول تمام خوشه سفید ودر مورد دوم ان قسمتی از خوشه که در بالای محل تغذیه قرار دارد سفید می شود. پوره های سن کندم و حشره کامل نسل جدید ضمن تغذیه ازدانه گندم شیری و خمیری انزیمی به داخل دانه تزریق میکنند تا تغذیه از دانه ها برای انها اسان شود . این انزیم باعث تخریب گلوتن دانه گندم شده و خاصیت نانوایی ان را از بین میبرد اگر تعداد این گونه دانه ها به پنج درصد برسد اردی که از این گندم حاصل می شود برای نانوایی مناسب نمی باشد . با توجه به این نکته متوجه ابعاد خسارت کیفی سن گندم می شویم . سن زدگی دانه معمولا با چرو کیدگی انها همراه است . در محل نیش حشره روی ان دیده می شود میزان خسارت کیفی سن کامل نسل جدید بیشتر از پوره سن پنج و خسارت کیفی پوره سن پنج بیشتر از پوره سن چهار است.
پیشگیری و کنترل :
به منظور پیشگیری و کنترل سن گندم از کاربرد مداوم آفت کش ها در بلند مدت می بایست خوداری کرد . در اغلب آفات مثل حشرات – کنه ها- نماتدها و بیماری ها و علفهای هرز ثابت شده است که یک مدریت تلفیقی , شامل بکارگیری عملیات زراعی و کنترل بیولوزیکی
می باشد . آفت کش ها فقط زمانی به کار گرفته می شوند که سایر روشهای کنترل نتواند جمعیت آفت را به زیر سطح زیان اقتصادی پایین بیاورد . بهترین روش برای کنترل آفت روشی است که بتواند بر مبنای محاسبات اقتصادی قابل دوام و بی خطر برای محیط زیست
باشد .
1- کنترل زراعی:
این روش ها شامل مجموعه اقداماتی است که می تواند از طغیانهای جدی سن گندم بدون نیاز به کاربرد آفت کش جلوگیری کند و غالبا نقش پیشگیری دارند ,متنند:
- برداشت زود هنگام
- زود کاشتن ویا کاشت واریاته های مقاوم تر
- وجین کردن کامل علفهای هرز در تمام طول فصل
- تناوب کشت با محصولاتی غیر از غلات
- به زراعی در کشت غلات که باعث می شود گیاه بهترین رشد ونمو را داشته و در نتیجه زودتر برداشت شود .
2- کنترل بیولوزیکی :
به دلیل اثرات فوری و آشکار بسیاری از آفت کش ها ی در دسترس , استراتزی مبارزه بیولوزیک در مقایسه با مزایای روش های شیمیایی کاملا مورد غفلت قرار گرفته است .در حال حاضر طرح استفاده از زنبور پارازیت پشه سن مورد بررسی است.
3 – کنترل شیمیایی :
به صورت کلی همه آفت کش ها اثر مرگ ومیر لازم روی سن گندم را دارند ولی کاربرد آفت
کشها همیشه با عث کاهش جمعیت سن گندم نمی شود . از سم هایی که برای کنترل این آفت استفاده می شود می توان پیرتروئیدهای مصنوعی ما نند دلتامترین ( دسیس- دلتا مترین و دلتارین ) به دلیل سمیت کم برای پستانداران به کار گرفته می شود و نیز از آفت کش های متداول دیگر می توان هیدروکربنهای کلره, و ارگانوفسفاتها مرگ ومیر بالا برای سن گندم دارند .
باید دقت شود که اگر کاربرد سموم در زمان مناسب از نظر شرایط آب و هوایی صورت نگیرد اثرات لازم را نخواهد داشت و سم پاشی باید تکرار شود .
به طور کلی حشرات کوچکتر خیلی راحتر توسط یک حشره کش کشته می شوند , بهترین
زمان سم پاشی در سن های غلات به خصوص سن گندم وقتی است که پوره های جوان شروع به تفرخ می کنند . باید توجه کرد که سن های بالغ زمستان گذران در صورت داشتن تراکم بالا
باید قبل از جفتگیری کنترل شوند .
www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com
+ نوشته شده در ۱۳۸۸/۰۱/۱۴ ساعت 9:13 توسط مهندس محمد اکرم ایرندگانی
|