رفتارشناسي شتر-تأليف : دكتر احسان مقدس-تاريخ تاليف: پاييز 1379-صفحه اول مقاله:

 

شترها بطور كلي رفتاري آرام و هوشي محدود دارند و بردباري، تحمل سختي ها و بي تفاوتي در برابر عوامل جوي نامناسب ، از ويژگيهاي آنها به شمار مي آيد. اين حيوانات در دشوارترين شرايط آب و هوائي، بي غذائي و بي آبي به كار خود ادامه مي دهند و اين كار را تا آخرين رمق باقيمانده خود دنبال مي كنند. شتر ماده معمولاً آرامتر از شتر نر مي باشد.

شتر نسبت به تحمل درد و در قبال بيماريها تا حدودي مقاوم تر از ساير دامهاست و كمتر علائم خستگي و ناراحتي از خود بروز مي دهد. به همين جهت بايد به دقت حيوان را تحت نظر داشت زيرا كه در هنگام بيماري نيز بدون هيچگونه اظهار ناراحتي همچنان به كار خود ادامه مي دهد و امكان دارد ناگهان از پاي بيفتد.

   گاهي اوقات ، برخلاف آنچه گفته شد، شترهايي را مي توان يافت كه رفتار ناخوشايندي نظير سركشي، نافرجامي و لجبازي از خود نشان مي دهند. بطور كلي ، رفتار شتر در درجه نخست به طريقه نگهداري ، پرورش و برخورد با شتر بستگي دارد، بويژه اگر نگهداري شتر توسط افراد كم تجربه انجام شود، پيامدهاي ناگواري در پي خواهد داشت، چه اينكه شترها در قبال برخورد محبت آميز پرورش دهندگان خود رفتار مثبتي خواهند داشت. بايد افزود كه هرچه در سنين پائينتر به آموزش شتر اقدام شود بهتر است و باعث مي شود كه شتر رفتار بهتري از خود نشان دهد.

 

 

 

تصوير شماره 1 ـ شترها در قبال برخورد محبت آميز پرورش دهندگان خود رفتار مثبتي دارند

 

 

   شتر نر، بويژه در فصل جفتگيري و يا مستي، دوره هايي از رفتارهاي عصبي و ناخوشايند از خود بروز مي دهد و ممكن است كه صداهاي بلند و آزاردهنده اي از خود بيرون آورد، هنگامي كه حيوان چنين صداهائي از خود در مي آورد، اگر به دهان او بنگريم در مؤخره دهان مي توانيم توده اي سرخ رنگ را ببينيم كه احياناً تا بخش جلوئي دهان مي رسد و گاهي از دهان بيرون مي زند و بنظر مي رسد كه وظيفه اين توده مرطوب كردن مؤخره حنجره است. همچنين شتر نر مست ممكن است بدون دليل به شتران ديگر حمله كند، و بيضه ها، مثانه و اجزاي ديگر بدن را گاز بگيرد.

 

تصوير شماره 2 ـ شتر در فصل جفتگيري ويا مستي توده اي سرخ رنگ از دهان بيرون مي آورد .

 

 

   بهمين جهت بهتر است كه در هنگام كار، شتران نر و ماده را از هم جدا كرد، علاوه بر آن ممكن است كه شترها در هنگام گرفتن افسار آنها و يا نهادن بار،‌از خود صداهاي بلند آزاردهنده اي در آورنداما بهيچ وجه خطري نخواهند داشت، و پس از حركت به تدريج آرام شده و اگر كودكي نيز افسار آنها را بگيرد و حركت كند به آرامي دنبال وي خواهند رفت.

 

 

 

تصوير شماره 3 ـ صداهاي بلند آزار دهنده شتر در هنگام كار

 

 

  هنگام معاينه شتر بايد كاملاً مواظب بود، زيرا عليرغم آرامش ظاهري، اين حيوان مي تواند لگد بسيار محكمي بزند كه ممكن است تا شانه ها برسد. و همچنين شتر مي تواند با دستهاي خود نيز لگد بزند. بهمين علت جهت هر كار مي بايد در آغاز شتر ايستاده را نشاند و اندامهاي حركتي قدامي وي را با طناب بست.

   نشانه هاي بيماري شترها، در بيشتر موارد شبيه نشانه هاي بيماري در ساير حيوانات اهلي است. شترها معمولاً به صورت هميشگي فرياد مي كشند و اين بعلت تغيير عوامل خارجي بوده، دليل هيچگونه بيماري نيست. ريزش ترشحات مخاطي و يا بزاق از دهان حيوان نيز به هيچ وجه جزو نشانه هاي بيماري بشمار نمي رود. تغيير شكل گذراي مدفوع دليل نارسائيهاي گوارشي نيست، زيرا ممكن است تغيير نوع غذا و حتي تغيير مربي باعث اين مسئله شده باشد. رنگ خوني ادرار نيز از نشانه هاي مرضي در شتر نيست و مربي شتر تنها كسي است كه مي تواند درباره شترهاي بيمار اطلاعاتي بدهد. تأكيد بر اين نكته ضروري است كه برخلاف حيوانات ديگر، اهميت زيادي به درجه حرارت بدن شتر جهت تشخيص بيماري داده نمي شود.

 

   هنگامي كه شتر دچار دل درد مي شود همچون اسب رفتار كرده درخاك مي غلتد و يا اينكه مي نشيند و پاهاي خود را در هر دو جهت بلند نموده و شكم خود را به زمين مي فشارد و سرعت تنفس وي بشدت افزايش مي يابد. هنگامي كه حيوان واقعاً مريض باشد و درد بكشد آه و ناله مي كند و گاهي اوقات دندان هاي خود را به شدت به هم مي سايد ، ولي اين دندان قروچه در حالت مستي و هيجان جنسي و بعد از خوردن نمك نيز مشاهده مي گردد.

   اسهال در شتر دليل بيماري نيست زيرا كه ممكن است در نتيجه تغيير جيره غذائي شتر اتفاق بيفتد ويا اين كه شتر در اثر ترس و يا زخمي شدن نيز دچار اسهال شود.

   شتران حافظه اي بسيار قوي دارند و حوادثي را كه با درد همراه است هيچوقت فراموش نمي كنند، و از سوئي ديگر چنانچه شخصي با آنان صحبت كند او را نيز از خاطر نمي برند. حافظه قوي و جهت يابي صحيح آنان باعث مي شود كه آنان مسير حركت خود را به خوبي تعيين نمايند، بطوري كه در هنگام شب نيز شتر قادر به جهت يابي صحيح است . در گذشته هاي دور، شتران فاصله بسيار دور ميان سرزمين ايرن و سرزمين حجاز را بدون هيچگونه مشكلي طي مي نمودند و حاجيان را به زيارت خانه كعبه مي بردند. همچنين اين شتران در مسير بسيار طولاني جاده ابريشم بدون آنكه راه خود را گم كنند و يا اينكه از مسير خود منحرف شوند اقدام به جابجائي كالا از شرق آسيا به غرب آسيا و اروپا مي نمودند.

 

 

 

منبع:     www.ake.blogfa.com     منبع:     www.ake.blogfa.com     منبع:     www.ake.blogfa.com