تیره بارهنگ Plantaginaceae
تیره بارهنگ Plantaginaceae
تیره بارهنگ که گیاهان آن وضع پراکنده در نقاط مختلف کره زمین دارند از 3 جنس و متجاوز از 200 گونه تشکیل مییابد. تعداد بیشتر گونه های آن نیز به جنس Plantago تعلق دارد. گیاهان عموماً علفی و بندرت دارای اعضای کم و بیش چوبی شده میباشند.
در بین آنها انواعی که تعلق به جنس Plantago دارند. از آنها نیز کم و بیش استفاده های درمانی بعمل می آید به دو صورت کاملاً متمایز از یکدیگر دیده می شوند مانند آنکه گونه های متعلق به محیط مرطوب عموماً برگهای پهن و گسترده بر روی زمین ولی انواع متعلق به نواحی گرم و خشک برگهائی با بریدگیهای عمیق یا منقسم واقع در طول ساقه دارند. گلهای آنها منظم مرکب از قطعات 4 تایی نر - ماده یا دارای یکی از اجزای اصلی گل (پرچم یا مادگی) پلی گام ، به رنگهای مختلف مجتمع به صورت سنبله های فشرده یا استوانه ای شکل است. در هر گل آنها کاسبرگ یا 4 گلبرگ پیوسته به هم و 4 پرچم (بندرت 1و2) دیده میشود. مادگی آنها از 2 برچه (بندرت یک برچه) تشکیل می یابد که مجموعاً تخمدانی 2 خانه یا یک خانه و محتوی یک یا تعداد زیادی تخمک نیمه واژگون با تمکن محوری بوجود می آورند در بعضی از این گیاهان نیز پیدایش جدارهای فرعی در داخل تخمدان سبب ازدیاد خانه های آن می شود. میوه این گیاهان به اشکال مختلف مجری یا فندقه و محتوی دانه های آلبومن دار متعدد است.
تیره بارهنگ دارای جنس های زیر است:
Plantago Psyllium (اسفرزه):گیاهی علفی ، یکساله به ارتفاع 10تا35 سانتیمتر که به حالت وحشی در نواحی مختلف مختلف مدینترانه ،شمال آفریقا و جنوب غربی آسیا منجمله ایران می روید.از مشخصات آن این است که برگ هایی باریک ،دراز ، نوک تیز و مجتمع به وضع متقابل یا سه تایی بر روی ساقه دارد.گل های آن به صورت سنبله هاییبر روی پایه بلند ظاهر می گردد، دارای براکته های باریک در قاعده گل آذین اند.میوه اش پوشینه شکوفا دو خانه است.
این گیاه و دو گونه دیگر آن به نام های P.cynops L. P.indica L. , P.ramosa از نظر درمانی به مصارف مشابه می رسند. مخلوط دانه این گیاهان ،در بازرکانی تحت عنوان اسفرزه در معرض استفاده قرار می گیرد.
خواص درمانی :از دانه گیاهان مذکور در رفع یبوست های مقاوم ،اسهال های ساده ، درد های ناشی از التهاب کلیه و مثانه و همچنین در خون آمدن از ریه استفاده به عمل می آید.
Plantago coronopus L:
گیاهی است یکساله یا دو ساله که اغلب در ماسه زار ها ودشت های سواحل دریاها ،اراضی دارای شوره و نواحی گرم می روید.از مشخصات آن این است که برگ های آن در قاعده ساقه واقع است و پهنک آن نیز عموما باریک ،دراز و منقسم به تقسیمات عمیق یا دندانه دار می باشد.گل های آن مجموعا سنبله های باریک ودرازی به وجود می آورند که هر یک بر روی پایه بلندی منتهی به ناحیه یقه، واقع است.میوه آن کوچک ، محتوی 3تا5 دانه قهوه ای است.
خواص درمانی : کلیه قسمت های گیاه اثر مدر دارد . از دانه اش نوعی کولیر ،جهت رفع ورم چشم تهیه می شود.
Plantago major L.:
نامهاي رايج: بارتنگ، بارهنگ كبير، لسان الحمل، لسان الحملكبير، رماجولك، چرغول.
بارهنگ گیاهی است پایا، ظاهراً بی کرک یا کمی کرکپوش با بن و ریشهای کوتاه است. سابقه آن به طول ۷۰-۱۰ سانتی متر، متعدد ایستاده یا خیزان، فاقد شیار، مساوی یا کمی بلندتر از برگها است. برگهای آن تماماً طوقهای، تخم مرغی پهن با ۹-۳ رگبرگ قوی و برجسته، کامل یا در حاشیه سینوسی، بی کرک یا کرکپوش، دارای دمبرگ نسبتاً بلند. گلها سبز متمایل به قهوهای، کوچک مجتمع در خوشههای دراز استوانهای. موسم گلدهی گیاه اردیبهشت تا شهریورماه است. دانههای این گیاه تیره رنگ، کوچک و تخم مرغی شکل و در میوهای پوستینه که به صورت کپسول تخم مرغی بوده و دارای ۲ خانه و محتوی ۸-۴ دانهاست قرار دارند. دانهها را از اواسط فصل بهار به بعد جمع آوری مینمایند
ترکیبات شیمیایی:
برگ و ريشه بارهنگ كبير داراي موسيلاژ، صمغ، اسيدهاي آلي، تانن، انورتين،امولسيون و گلوكوزيدي بهنام اوكوبين، دياستاز، هتروزيد، مواد رنگي،
ساكارز (درتخم)، پكتين، اسيد سيتريك، ساپوزيد (در برگ) و در خاكستر آن املاح مختلفسديم، منيزيم، پتاسيم بهطور فراوان موجود است.دانه بارهنگ دارای چربی، صمغ، موسیلاژ، ترکیبات گلوکزیدی است.
قسمت مورد استفاده بارهنگ برگهاي خشك شده و بندرت تازه، دانه و ريشهآن است. برگهاي آن در بهار تا پيش از زمان گل دادن جمعآوري ميشود و بهسرعتدر آفتاب در 40 تا 50 درجه سانتيگراد بايد خشكانده شود.
محل رویش
گیاه بارهنگ در منطقه وسیعی از دو قاره اروپا و آسیا و همچنین شمال آفریقا و آمریکای شمالی میروید. در ایران تقریباً در تمام نقاط میروید.
خواص درمانی : طبع بارهنگ سرد و خشك است.
بارهنگ كبير داراي خواص قابض، تببر، تونيك، نرمكننده، تصفيهكنندهخون، ضد اسهال، محرك، معرق، مدر، ضد رماتيسم و ضد اسهال خوني، ضدالتهاب كليه و مثانه، و ضد باكتري است.
بارهنگ كبير در موارد خونرويهاي ريوي، وجود خون در اخلاط، عفونتهايمجاري تنفسي، التهابات چشمي، بيماريهاي كبدي، زردي، استفراغ، رفعناراحتيهاي آسم مرطوب و برونشيتي، اسهالهاي ساده و خوني، ورم مخاطدهان، درد دندان، التيام زخم، كوليك، مالاريا، سوزاك، احساس سوزش در لولهمري، نزله مجاري ادرار و دستگاه هضم، رفع تحريكات در نزلههاي مزمن برونشها استفاده ميگردد.
در استعمال خارجي بكار بردن كِرِم بارهنگ در معالجه جوشهاي صورت،جوش غرور، جوش ناحيه بيني، زنخدان و گونهها و زخمهاي جلدي توصيه شدهاست.
جوشانده 10 گرم ريشه يا برگ بارهنگ در 150 گرم آب بهصورت حمام چشمدر رفع ورم پلك و ورم ملتحمه مفيد است.
برگ تازه و له شده بارهنگ اثر خنثيكنندگي سم حشرات و گزيدگي زنبور داردو جهت رفع خارش و تحريكات پوستي استفاده ميشود.
از جوشانده 100 گرم ريشة بارهنگ در يك ليتر آب بهصورت غرغره برايدرمان گرفتگي صدا و تورم خرخره استفاده ميشود.
جوشانده برگ تازه بارهنگ چند ساعت در آب زخمها را از آلودگي حفظميكند و باعث سرعت التيام و بهبود زخم ميگردد.
جوشانده مقداري برگ بارهنگ (بهمدت 5 دقيقه) در شير پس از صاف كردن وسرد شدن به پوست صورت ماليده ميشود. كه باعث نرم و شاداب شدن پوست وجلوگيري از بروز ناراحتيهاي ناشي از گرما و اشعه خورشيد ميگردد.
جوشانده برگ بارهنگ در استعمال داخلي براي جلوگيري از خونريزي بواسيرو زيادي خون عادت ماهيانه زنان مفيد است.
جوشانده دانه بارهنگ در استعمال داخلي در رفع اسهال، رفع بيماريهايالتهاب كليه و مثانه استفاده ميگردد.
دم كرده يا جوشانده ملايم 2 تا 4 گرم برگ بارهنگ بهعنوان تب بر و دارو جهترفع نزلههاي ششي مصرف ميشود.
از دم كرده يا جوشانده 2 تا 4 گرم برگ بارهنگ بهعنوان داروي رفع درد دندانو رفع درد گوش و رفع سردرد ميتوان استفاده نمود.
از دم كرده 2 تا 4 گرم از دانه بارهنگ بهعنوان داروي ضد تشنج مصرفمينمايند.
ضماد حاصل از برگ بارهنگ بهصورت موضعي بهعنوان داروي ضدبواسيراستفاده ميشود.
دو مشت برگ بارهنگ را در يك ليتر آب جوش دم كنيد. از اين دمكرده برايدرمان اسهال و اسهال خوني، ورم امعاء روزانه 5 تا 6 فنجان بنوشيد. از دم كردهفوقالذكر در موارد برونشيت و تنگي نفس نيز بهكار ميرود.
جوشانيده 25 تا 50 گرم ريشه يا برگ بارهنگ در دو ليوان آب پس از هرغذايك استكان با كمي شكر براي درمان آسم، برونشيت مزمن، خونريزي ريه(هموپتيزي) تناول نماييد.
دم كرده يا جوشانده 50 گرم برگ بارهنگ در يك ليتر آب براي درمان اسهال ويا در موارد تنگي نفس و التهابات ريوي بهكار ميرود.
تأثيرگياه بارهنگ در درمان بيماري ها :
فيبرهاي نوعي گياه دارويي به نام بارهنگ از قرار گرفتن باکتريها در مجاورت سلولهاي روده جلوگيري مي کند . فيبرهاي گياه بارهنگ که گياهي شبيه موز است و در مناطق حاره اي يافت مي شود از قرار گرفتن باکتريها در مجاورت سلول هاي روده جلوگيري کرده و مانع از بروز بيماري هاي ا لتهابي روده مي شود . براي اثر بخش بودن اين شيوه درمان ، مي بايست بارهنگ به ميزان زياد مصرف شود . حدود 95 هزار نفر در انگليس به بيماري التهاب روده مبتلا هستند .
ذرت
مقدمه
ذرت با نام علمی Zea mays یکی از غلات گرمسیری و از خانواده گندمیان (گرامینه) متعلق به گیاهان تک لپه میباشد. گیاه ذرت ، تنها غلهای است که در کشور مکزیک و گواتمالا تکامل یافته است. ذرت پرمحصولترین غله دنیا به حساب میآید و از لحاظ مقدار تولید ، پس از گندم و برنج قرار میگیرد. امروزه ذرت در تغذیه بسیاری از مردمان دنیا نقش اساسی دارد.فهرست منابع کارشناسی ارشد رشته افتصاد کشاورزی
۱.دربنوش ، رودیگر:فیشر،استانلی -مترجم :محمد حسین تیزهوشان - اقتصاد کلان -انتشارات سروش -۱۳۸۲.
2 . تودارو ، مایکل - مرتجم : غلامعلی فرجادی - توسعه اقتصادکشاورزی در جهان سوم - انتشارات موسسه عالی پژوهش در برنامه ریزی و توسعه -۱۳۸۲ .
۳ .دولتشاهی ، محتشم -اقتصاد خرد ۱و۲ - انتشارات دانشگاه تهران - چاپ هشتم -۱۳۸۲ .
4. نظري، محشن - اقتصاد كلان (2000تست)-انتشارات نگاه دانش -1382.
5 . رحماني ،تيمور-اقتصاد كلان - جلد اول – انتشارات برادران – 1383 .
6 . رحماني ،تيمور-اقتصاد كلان - جلد اول – انتشارات برادران – 1382 .
7 . طبيبيان ، محمود – اقتصاد كلان – انتشارات موسسه عالي پژوهش در برنامه ريزي و توسعه – سال 1382 .
8 . سالواتوره ،دومنيك – مترجم : حسن سبحاني – اقتصاد خرد ( تئوري و مسائل ) – انتشارات نشر ني - چاپ بيست و پنجم -1383 .
9 . روزبهان ، محمد – اقتصاد كلان – نشر تابان -1383 .
10 . تفضلي ، فريدون – اقتصادكلان – نشرني – چاپ چهاردهم – 1383
اا. فرگوسن ، سي.اي – مترجم : محمود روزبهان – نظريه اقتصاد خرد – جلد اول – انتشارات مركز نشر دانشگاهي – چاپ هشتم – 1382.
12. فرگوسن ، سي.اي – مترجم : محمود روزبهان – اقتصاد خرد – جلد اول – انتشارات مركز نشر دانشگاهي – چاپ هشتم – 1382.
13. بخشوده ، محمد – اقتصاد توليد – انتشارات دانشگاه شهيد باهنر كرمان -1375 .
14. گجراتي ، دامودار – مترجم حميد ابريشمي – مباني اقتصاد سنجي – جلد اول و دوم – انتشارات دانشگاه تهران -1382 .
15. دي كي ، رونالد – مترجم : محمد رضا اسلان بر – مدريت واحد هاي كشاورزي ودامپروري – جلد اول – انتشارات دانشگاه اروميه - 1378 .
16.سلطاني ، غلامرضا – نجفي ، بهاالدين – جواد ، تركماني – مدريت واحدهاي كشاورزي –انتشارات دانشگاه شيراز – 1376.
17. سلطاني ، غلامرضا – اقتصاد مهندسي – انتشارات دانشگاه شيراز -1378 .
18. سلطاني ؛ غلامرضا – نجفي ، بهاالدين – اقتصاد كشاورزي – انتشارات مركز نشر دانشگاهي – 1374.
19. جزوات كلان توسعه و سياست كشاورزي – دانشگاه شيراز- 1382.
20. داولينگ – مترجم : محمد رضا ارباب – اقتصاد رياضي – انتشارات نشر ني .
21. كوهپايي ، مجيد – اقتصاد كشاورزي – انتشارات دانشگاه تهران -1382 .
22. صدرالاشرافي، مهريار – اصول مدريت و مدريت كشاورزي – انتشارات دانشگاه تهران -1376 .
23. دهقانيان ، سياوش – مدريت كشاورزي – انتشارات دانشگاه فردوسي مشهد – 1376 .
24. احمديان ، مجيد ؛ عبادي ، رحيم – مسائل و كاربردهاي تئوري مصرف در اقتصاد خرد -1372 .
25. محمدي ، تيمور – مجموعه سوالات چهارگزينه اي اقتصاد خرد – 1376 .
26 . جزوه كلاسي مدريت مزرعه – دانشگاه تهران
27 . خليليان ، صادق – اقتصاد منابع طبيعي – انتشارات سازمان جنگل ها و مراتع كشور -1379 .
28. خوش اخلاق ، رحمان – اقتصاد منابع – انتشارات جهاد دانشگاهي اصفهان - 1378 .
29.جزوه كلاسي اقتصاد منابع طبيعي – دانشگاه شيراز
30. دهقانيان ، سياوش – اقتصاد محيط زيست – انتشارات دانشگاه فردوسي مشهد – 1372 .
31. قره باغيان ، مرتضي – رشد و توسعه اقتصادي – جلد اول و دوم -1374 .
32. جزوه كلاسي سياست و توسعه كشاورزي - دانشگاه فردوسي مشهد .
33. صدرالاشرفي ، مهريار- اقتصاد كشاورزي و تعاون – انتشارات دانشگاه تهران -1378.
34. سوري ، علي ؛ ابراهيمي ، محسن – اقتصاد منابع طبيعي ومحيط زيست – انتشارات بوعلي سينا همدان -1378 .
35. رحماني ، تيمور – اقتصاد كلان ، نظريه ها و مسائل ( 9000 تست ) – 1383 .
36 . جزوه كلاسي اقتصاد منابع طبيعي دانشگاه زابل .
سیب زمینی
مقدمه
سیب زمینیها (Solanum Tuberosum) توبرکولهائی هستند که روی ساقههای زیر زمینی بعضی جنسهای سولانومها مخصوصا سولانوم توبروزوم ایجاد میشوند. این توبرکولها از زمانی که اسپانیولیها به کشورهای آمریکای جنوبی مانند پرو ، بولیوی و شیلی قدم نهادند شناخته شدند و در قرن شانزدهم کشورهای انگلستان ، هلند ، اسپانیا ، ایتالیا و فرانسه از توبرکولهایی که از آمریکا آورده شده بود سیب زمینی را بدست آوردند. در آن زمان به علت عقاید و نظرات خاصی که علیه کشت سیب زمینی وجود داشت کشت آن رونق چندانی نیافت ولی پس از تبلیغات و فعالیتهایی که از طرف شخصی به نام Parmentier صورت گرفت کشت آن رونق و توسعه یافت تا امروز که به پایه کنونی رسیده است.آماده کردن گلدانها جهت کاشت بذرها
برای کاشت بهتر بذرها بهتر است ابتدا خاک را آبیاری کنیم و بعد بذرها را همانند بذر چمن روی لایه مرطوب بپاشیم که به این روش نم کاری می گویند.
بعد از پاشیدن بذرها روی آنها مالچ سبک و نفوذپذیر نسبت به هوا می ریزیم. همچنین میتوان از هوموس نیز استفاده نمود که حاوی 10 درصد سبوس، 5 درصد کود آلی، 3 درصد مواد ضدعفونی کننده، 30 درصد خاک جنگلی، 15 درصد ماسه ریز، 15 درصد خاک برگ، 15 درصدخاک چای می باشد.
لازم به توضیح است که جهت تهیه الکل 70 درصد از روی الکل 96 درصد ابتدا 70 سی سی الکل ریخته و روی آن 27 سی سی آب میریزیم که نتیجه آن الکل 70 درصد می باشد.
وسایل باغبانی
بیل : در موارد خاصی برای شخم زدن و بیل زدن مورد استفاده قرار می گیرد.
چمن زن : جهت چمن زنی مورد استفاده قرار میگیرد و دارای دو نوع موتوری و دستی می باشد.
چمن زن دستی : تیغه ها بصورت مارپیچ هستند و با حرکت دستگاه تیغه ها نیز به حرکت درآمده و عمل چمن زنی صورت می گیرد.
چاقوی پیوند زنی : ازاین چاقو در هنگام پیوند زنی برای جدا کردن پوست از بخش چوبی مورد استفاده قرار میگیرد. این چاقو باید دور از رطوبت نگهداری شود.
قیچی دسته بلند باغبانی : این قیچی جهت هرس پرچین ها و درختچه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
اره : که دارای دندانه های دو طرفه است و برای بریدن شاخه های خشک ( شاخه هایی با قطر زیاد ) مورد استفاده قرار می گیرد.
قیچی باغبانی ( دسته کوتاه ): دارای دسته هایی کوتاهتر است و برای هرس درختان میوه، شاخه های نازک و گلها مورد استفاده قرار میگیرد. این قیچی دارای یک تیغ متحرک و یک تیغ ثابت است که تیغ ثابت آن بعنوان تکیه گاه عمل می کند.
کلنگ : در مواردی برای باز کردن شیار جهت بذر پاشی مورد استفاده قرار میگیرد.
شن کش : تسطیح سازی و جمع آوری قلوه سنگها و مواد زائد از روی بستر و بعضی اوقات جهت هوادهی به خاکهای سنگین استفاده می شود.
داس : برای برداشتهای مختلف و همچنین قطع ساقه های علفی استفاده میشود.
زیر گلدانی : نگهداری آب زهکشی شده گیاه وظیفه زیر گلدانی است. در گیاهانی مانند نخل مرداب که نیاز به رطوبت دارند از زیر گلدانی استفاده میشود تا با استفاده از فیتیله ، آب زهکشی شده را دوباره به ریشه گیاه بازگردانند و همواره اطراف ریشه گیاه مرطوب باشد.
سم پاش : سم پاش را هم با توجه به مساحت باغ از دو نوع دستی و پشتی استفاده میکنند.
سم پاش دستی دارای یک مخزن کوچک است که دارای یک پمپ هوا جهت اختلاط آب و مواد شیمیایی است.
سم پاش پشتی مخزن بزرگتری نسبت به سم پاش دستی دارد و اهرمی نیز جهت پمپاژ هوا به داخل مخزن دارد.
بخش انتهائی و نازک سم پاش را نازل یا سرلانس میگویند که مواد شیمیایی از آنجا به صورت اتمیزه و پودری خارج می شود.
فرغون : جهت حمل وسائل و ابزار و... مورد استفاده قار می گیرد.
گلدانها : سه نوع گلدان بنامهای گلدان سفالی و پلاستیکی و جیفی پات وجود دارد.
گلدان سفالی : این گلدان از خاک رس ساخته شده است و حسنی که دارد این است که این گلدان رطوبت را پس میدهد. در این نوع گلدانها قاعده پائین از قاعده بالا کوچکتر بوده و این حالت باعث میشود که ریشه به حالت مخروطی رشد کند. این گلدان دارای یک زهکش است .
گلدان پلاستیکی : این گلدانها دارای رنگهای مختلفی بوده و از جنس پلاستیک هستند. این گلدانها بر خلاف گلدانهای سفالی زهکشهای متعددی دارند. تقریبا قاعده بالائی این گلدانها با قاعده پائینی برابر است. این نوع گلدانها آّب پس نمی دهند و رشد ریشه در این نوع گلدانها منظم است.
گلدان جیفی پات : این گلدانها دارای قطر دهانه 5 تا 10 سانتی متر بوده ، به شکل گرد یا چهارگوش می باشند. جنس آنها از پیت، فیبر و چوب است که گاهی مقداری کود شیمیایی نیز به آنها اضافه شده است. از ویژگی های این گلدانها پوسیدگی هنگام در خاک قرار گرفتن می باشد، بنابراین ممکن است بذرهایی را که انتقال آنها مشکل است در یک محیط گرم پیش رس کرده سپس با گلدان در خاک قرار داد. نوعی از این گلدانها به شکل قرص ساخته شده که پس از آنکه در آب قرار میگیرد متورم شده به گلدانی پر از آمیخته خاکی تبدیل میشود و برای کاشت بذرهای بسیار ریز مناسب است.
خواب بذر یا دور مانسی dormancy
در طبیعت، وجود مکانیسم های خواب باعث می شود تا بذر در شرایط و زمان مناسب جوانه بزند. در زراعت، گیاهان بسیاری همچون غلات، اصلاح شده اند تا دوره خواب آن ها کوتاه شود و عوامل موثر برخواب در طول دوره نگهداری بذر در انبار از بین بروند و ...
گلرنگ
شرح گیاه
گیاهی است یکساله یا دو ساله دارای ساقه ای به ارتفاع 30 تا 60 سانتی متر و حتی بیشتر منشأ اولیه آن در عربستان بوده از آنجا که تدریجاً به نواحی دیگر انتقال یافته است پرورش آن امروزه در بعضی نواحی معمول است.
این گیاه برگهای دندانه دار با دندانه های منتهی به خارهای ظریف و نوک تیز دارد شکل ظاهری پهنک برگ آن که از طرفی عاری از تار و از طرف دیگر دارای شبکه ای از رگبرگهای کاملاً برجسته در سطح تحتانی است ، بهترین وسیله تشخیص این گیاه می باشد. از اختصاصات آن اینست که کاپیتولهائی منفرد و محصور در براکته هائی با ظاهر برگ مانند دارد. کناره براکته های مذکور نیز مانند برگ گیاه دارای خارهای ظریف و گاهی نیز در بعضی از فرم های پرورش یافته عاری از آن است گلهای آن عموماً لوله ای و دارای رنگ زرد مایل به قرمز است ولی تدریجاً زرد نارنجی می شود میوه اش بصورت فندقه سفید رنگ و دارای دسته تار نازک در قسمت انتهایی است.
كاهش ضايعات محصولات باغي در دوره پس از برداشت
ميوه ها و سبزيها از جمله مهمترين محصولات باغي هستند كه نقش مهمي در تأمين نياز غذايي و سلامت انسان بازي ميكنند. اين گروه از محصولات كشاورزي بدليل داشتن رطوبت زياد فساد پذير هستند و در دوره پس از برداشت بخش عمده اي از آنها (بين 5 تا 50 درصد) از بين ميروند. ميزان اين ضايعات حتي در برخي موارد تا 80 درصد نيز ميرسد. در اين ميان تره بار بالاترين درصد ضايعات را به خود اختصاص داده اند. كاهش و به حداقل رساندن چنين ضايعاتي به عنوان «برداشت مخفي» ميتواند يكي از راههاي مؤثر در تأمين غذا براي جامعه به حساب آيد. در كشورهايي كه سيستم كشاورزي پيشرفته اي دارند، پيشرفتهاي قابل توجهي در زمينه تكنولوژي پس از برداشت صورت گرفته است. چنين عملياتي نه تنها ضايعات اين گروه از محصولات را به حداقل ميرساند بلكه كيفيت آنها را نيز در طي حمل و نقل، جابجايي، انبارداري و توزيع حفظ خواهد كرد. بخش عمده اي از اين ضايعات را ميتوان با اجراي عمليات صحيح در دوره قبل از برداشت (در باغ يا مزرعه) حذف نمود. مديريت تغذيه، آفات و بيماريهاي گياهي در دوره قبل از برداشت، تكنولوژي صحيح برداشت، تيمارهاي غير شيميايي و استفاده از تركيبات طبيعي براي كنترل ضايعات، عمليات پيش سرمادهي، سيستم هاي بسته بندي جديد، انبارداري صحيح (شامل كليه عمليات در طي انبارداري) و بالاخره حمل و نقل صحيح از مهمترين راهكارهاي موجود هستند كه تا حد قابل توجهي ميزان اين ضايعات را به حداقل ميرسانند. بنابراين كاهش ضايعات اين گروه از محصولات كشاورزي نيازمند اصلاح ساختار توليد اين محصولات از باغ و مزرعه تا انبار و سپس حمل و نقل و بازاررساني و در نهايت مصرف كننده خواهد بود. بالا بردن دانش فني توليد كنندگان، انبارداران، مسئولين ميادين ميوه و تره بار، خرده فروشيها و در نهايت مصرف كنندگان گامي موثر در اين راستا مي باشد. در اين مقاله راهكارهاي كليدي در هر مورد ارائه خواهد شد.
مقدمه
توسعه روز افزون جمعيت نياز به تأمين غذا را روز به روز افزايش ميدهد. به منظور افزايش توليد و رفع هر چه بيشتر مايحتاج بشر راهكارهاي مختلفي چون افزايش سطح زير كشت، افزايش عملكرد در واحد سطح، دستيابي به ارقام برتر، مديريت عمليات زراعي شامل دفع آفات و بيماريها، آبياري، تغذيه، هرس و غيره وجود دارد. در اين بين يكي از راهكارها كه به دست فراموشي سپرده شده است و كمتر مورد توجه قرار مي گيرد كاهش ضايعات پس از توليد است كه محققين به اين بخش اصطلاح «برداشت مخفي» را اختصاص داده اند. محصولات باغي (شامل كليه ميوه ها، سبزي ها و گل و گياهان زينتي) بدليل بالا بودن درصد رطوبتشان و...
محصولاتی چند از باغبانی با اسم انگلیسی و علمی با ذکر خانواده.
سیب
اسم انگلیسی:apple
اسم علمی: Malus domestica
خانواده:Rosaceae
به
اسم انگلیسی: Quince
اسم علمی: Cydonia oblanga
خانواده:Rosaceae
گردو
اسم انگلیسی:Walnut
اسم علمی: juglans regia
خانواده:juglandaceae
زیتون
اسم انگلیسی:olive
اسم علمی: olea europea
خانواده:oleaceae
پسته
اسم انگلیسی:pistachio
اسم علمی: pistacia vera
خانواده:Anacardiaceae
هویج
اسم انگلیسی:carrot
اسم علمی: Daucus carrota
خانواده:Umbelifereae
سیر
اسم انگلیسی:Garlic
اسم علمی: Alium sativum
خانواده:Amarylidaceae
کاج
اسم انگلیسی:Pine
اسم علمی: Pinus spp.
خانواده:Pinnaceae
عشقه
اسم انگلیسی:Lvy
اسم علمی: Hedra helix
خانواده:Araliaceae
شمعدانی
اسم انگلیسی:Geranium
اسم علمی: Pelargonium
خانواده:Geraniaceae
شمشاد
اسم انگلیسی:Boxwood
اسم علمی: Buxus hyracana
خانواده:Buxaceae
هندوانه
اسم انگلیسی:Watermelon
اسم علمی: Citrulus vulgaris
خانواده:Cucurbitaceae
گل و گیاهان زینتی
گیاهان زینتی را می توان به سه دسته تقسیم کرد:
گیاهان یك ساله یاANNUAL PLANTS ؛
گیاهان زینتی که به عنوان گلهای فضای سبز استفاده میشوند. این گیاهان معمولاً مقاوم به سرما نیستند و دوره زندگی نسبتاً کوتاهی دارند. مانند گل اطلسی و آهار.
گلهای دائمی یا PERENNIAL PLANTS؛
گیاهانی که بیش از یک سال در فضای آزاد قابلیت رشد و نمو دارند. مانند گل تاجالملوك، داودی و زنبقهای دائمی.
گیاهان آپارتمانی یا INDOOR PLANTS؛
گیاهانی که فقط در فضای محدود آپارتمانها و گلخانهها قابل نگهداری هستند. مانند برگ انجیری و فوتوس.
آیا گیاه دائمی را ترجیح می دهید؟
اگر می خواهید همیشه آپارتمان شما سرسبز و با طراوات و شاداب باشد، از خرید بوته های گلدار احتراز کنید، زیرا نگهداری گیاهان برگ سبز آسان تر است.
گیاهان همیشه سبز در شرایط و درجه حرارت اطاق به خوبی پرورش می یابند و چنانچه از آنها مواظبت شود، برگ هایشان همیشه شاداب و خرم و براق، و زینت بخش محیط زندگی شما خواهد بود.
گیاه گلدار خانگی، احتیاج به مراقبت بیشتری دارد و در شرایط اطاق و ساختمان به خوبی دوام نمی آورد. مادام که گل دارد، بسیار زیباست، و پس از اتمام گل و دوره استراحت، به آب کمتر و حرارت 12- 15 درجه احتیاج دارد.
تا چه حد به گل های نادر اهمیت می دهید؟
اگرچه پرورش گیاهان گرانبها احتیاج به مراقبت شدید و رعایت موازین علمی دارد، ولی چنانچه از عهده این کار برآیید، از نتیجه زحمات و صرف وقت و هزینه انجام شده، راضی خواهید بود. بهتر است کار را از گیاهان زود رشد شروع کنید و به تدریج به نگهداری گیاهان زود رنج بپردازید. پرورش بسیاری از گل های زود رشد در اغلب خانه ها عمومیت دارد، به طوری که انواع کاکتوس و شمعدانی در بسیاری از خانه ها دیده می شود.
چه مبلغی برای خرید یک گلدان حاضرید بپردازید؟
قیمت گل ها و گیاهان بستگی به سرعت رشد و مهارت در پرورش آنها دارد. گیاهانی که رشد بطئی دارند، گران قیمت و بسیاری از گل های یک ساله مانند شمعدانی، ارزان قیمت هستند. همچنین اندازه و ارتفاع گیاه در قیمت آن بسیار مؤثر است.
خرید گلدان های کوچک که محتوی جوانه گیاهان پرارزش است، احتیاج به مهارت، دقت، مواظبت دائم و حوصله و علاقه بیش از حد دارد و گلدان های استکانی که بیشتر برای پرورش جوانه ها به کار می رود، با قیمت ارزان تر، تا حدود یک دهم قیمت گلدان بزرگ به فروش می رسد و بایستی حداقل ده تا بیست عدد از آنها را خریداری نمود و پرورش داد تا پس از مدتی تعدادی گل با ارزش به دست آید.
چه مقدار از وقتتان را برای پرورش گل اختصاص می دهید؟
بسیاری از گل ها در هر شرایطی پرورش می یابند و با تغییرات درجه حرارت و رطوبت و کمبود کود و آب مقاومت خوبی از خود نشان می دهند. این گیاهان را گیاهان فولادی نام نهاده اند.
این گلها با آن که جان سخت نیستند، در مقابل بی مبالاتی و عدم دقت صاحبخانه مقاومت چندانی نشان نمی دهند.
اما برخی از گل های حساس و زودرنج هستند و احتیاج به مراقبت دائم دارند.
چه اندازه و چه شکلی از گلدان را ترجیح می دهید؟
تناسب آپارتمان و موقعیت محل نگهداری گل در انتخاب نوع و اندازه گیاه بسیار مؤثر است. یک گیاه کم رشد پایه کوتاه را نمی توان در جلو یک دیوار بلند قرار داد، و یا یک گیاه بلند شکم دار را نبایستی در محل دریچه باریک با کوران هوا گذاشت. شکل، وضع برگ، سن، رشد گیاه در انتخاب محل استقرار آن دخالت مستقیم دارد.
دانستنی های کلی از نگهداری گیاه
* ریشه به همان نسبت که به آب احتیاج دارد به هوا هم نیازمند است. اگر پای بوته همیشه خیس و پرآب باشد، این بدان معناست که عمر ریشه به آخر رسیده ؛ بنابراین مقدار آب و فاصله آبیاری بسیار مهم است.
* هر گیاه احتیاج به یک دوره استراحت دارد، و اگر این پدیده طبیعی را از او دریغ نمایید در فصل بعد گیاهی بیمار و ضعیف خواهد شد. بعضی از گیاهان در فصل زمستان به حال خواب و استراحت در می آیند و بعضی دیگر در فصل تابستان؛ و لازمست در فصل استراحت مقدار آب و کود آن را به یک پنجم معمول تقلیل داد و حتی المقدور محیط آن را با محیط طبیعت نزدیک تر کرد. همچنین سایر عوامل که در دوره استراحت گیاه سرنوشت ساز است، مورد توجه قرار گیرد.
* بخاری و رادیاتور موجب خشک شدن هوای محیط و تقلیل رطوبت هوا می گردد، به حدی که رطوبت داخل ساختمان از یک سوم میزان لازم هم پایین تر می رود. بنابراین بایستی امکانات تأمین این کمبود رطوبت را فراهم نمود.
گلدان های آپارتمانی را باید در کجا نگهداری نمود تا نتیجه بهتر بدست آید؟
اکثر مردم گلدانها را در اطاق نشیمن یا پذیرائی نگهداری می کنند. باید توجه داشت که انتخاب محل گلدان، نباید مانعی برای بازی و کودکان و یا استراحت دیگران باشد. در حقیقت، گلدان نباید یک جسم دست و پاگیر باشد.
بعضی از گیاهان به گرمای زیاد در فصل زمستان و بعضی دیگر به هوای خشک داخل آپارتمان حساسیت دارند. بهترین راه برای نگهداری اینگونه گل ها، استفاده از گلدان های شیشه ای بنام باغ شیشه است که هم رطوبت کافی دارد و هم درجه حرارت محیط آن برای پرورش گیاه کافی است.
نیمی از خانم های خانه دار گل های آپارتمانی را در آشپزخانه نگهداری می کنند. باید سعی نمود از گلدان های کوچک کم رشد مانند: پریمولا و کاکتوس استفاده نمود.
یک سینی شن ریزی شده که محتوی انواع گل های مناسب باشد، در نزدیک پنجره، زیبایی خاصی به محیط دلچسب آشپزخانه می دهد. از آنجایی که میزان رطوبت هوای آشپزخانه به علت وجود آب جوش یا دیگ زودپز از سایر اطاق های خانه بیشتر است، بنابراین پرورش گل های رطوبت دوست در آشپزخانه ترجیح داده می شود.
عده دیگری از مردم، گلدان ها را در هال و راه پله ها قرار می دهند، چنانچه دکوراسیون مناسب برای قرار دادن گلدان ها پیش بینی شود، می توان منظره بسیار زیبایی را ایجاد نمود.
زیبایی هال، خاطره بسیار دلپذیری را در بیننده ایجاد می نماید، از آنجایی که گلدان ها همیشه در دسترس می باشد، رسیدگی به آنها بسیار آسان است.
گیاهانی که در هال پرورش داده می شوند، بایستی از گروه گیاهان زود رشد باشد که با نور کم و سایر شرایط نامساعد مانند کوران هوا، کمبود رطوبت و غیره مقاوم باشد، در غیر این صورت در مدت کوتاهی زرد و خشک می شود و منظره نامناسبی به هال می دهد.
بعضی ها گل های خود را در اطاق ناهار خوری نگهداری می کنند. گل هایی در اطاق ناهار خوری نگهداری می شوند که شاخ و برگ آنها زیاد رشد ننموده و فضای اطاق را اشغال نکند و ترجیح داده می شود از گل های سایه دوست انتخاب کردند. گلدانها را در محلی از اطاق قرار می دهند که دسترسی برای آب دادن به آن آسان باشد و باید حتی المقدور دور نمای گلدان ها زیبایی خاصی به محیط ناهار خوری ببخشد.
لیست گلها و گیاهان زینتی نام علمی و...
مطالب مربوط به این بخش از منابع گلکاری تألیف دکتر خلیقی و جزوه گیاه شناسی تألیف مهندس حریری تهیه شده است.
1- شمعدانی معمولی: Geranium hortorum
Geraminaceae: تیره
شمعدانی انواع مختلفی دارد و از گلهایی است که سابقه کشت آن در ایران بسیار طولانی است و هر کجا که آب و هوا اجازه کشت آنرا میداد کاشته می شد . شمعدانی گیاهی دائمی و مقاوم نسبت به سرما و سایه است. شمعدانی معمولی از همه معروفتر و بسیار پرگل و زیبایی می باشد. برگهای آن سبز با حاشیه کرم و رنگین میباشد. در زمستان که تابش آفتاب ضعیف است گل نمی دهند و در تابستان بهتر است درسایه نگهداری شوند. از انواع دیگر شمعدانی که در ایران کاشته میشدند میتوان و شمعدانی بهار هلو که در تهران بسیار کشت میشد، شمعدانی عطری که برگهای زیبا با شیارهای عمیق آن بسیار معطر است و شمعدانی اژدری
(Pelargonium domesticum) که کشت آن در بسیاری از نقاط ایران متداول است نام برد. در آخر می توان به شمعدانی پیچ Pelargonium peltatum که برگها در این نوع نسبتاً پهن و گیاه حالت رونده دارد اشاره کرد.
2- سوسن : Lilium longiflorum
Liliaceae : تیره
گلهای آن بسیار زیبا است و در ٿصل بهار گل میدهد. دارای پیاز و تک لپهای است. پیازها را معمولاً در ماههای آذر و دی در گلخانهها میکارند .گل آن درشت و به گلهای مختلٿ زرد، سٿید، نارنجی و قرمز است.
3- بنفشه :Viola
Violaceae: تیره
شامل گونههای بنفشه معطر V. odorata ، بنفشه فرنگی
V.altaica و بنفشه سه رنگ V.tricolor بنفشه V.lutea است.انواع وحشی آن نیز درایران موجود است. گیاهی یکساله و مقاوم به سرما است. در نیمه دوم مرداد ماه بذر آن در هوای آزاد و در بستری از یک خاک سبک کشت می شود در مهر و آبان به محل اصلی برده میشود و تا اواسط بهار سال آینده دارای گل میباشد و مقاوم است. عملیات به نژادی و دو رک گیری در مورد این گیاه در دنیا بسیار انجام گرفته و بهترین نوع آن نسل اول (F1) است. بدیهی است نسلهای بعدی کیفیت و موغوبیت پایینتری دارند . برگهای آن ساده و متناوب و دارای گوشوارک میباشند. گلها نامنظم و منفرد، 5 گلبرک، 5کاسبرگ و 5 پرچم و...
تقویم زمانی هرس درختان و درختچه های فضای سبز
1- شمشاد نام علمی : Buxus sempervirens
زمان هرس: بهار، پاییز
2- جوالدوزک
نام علمی : Catalpa speciosa
زمان هرس: آخر تابستان،زمستان
3- سدر
نام علمی : Cedrus
زمان هرس:تابستان
4- ارغوان
نام علمی : Cercis
زمان هرس:زمستان
نحوه هرس: هرس این درخت بسته به نوع فرم آن می تواند بدون هرس و تنها با قطع اجباری شاخه های خشک به صورت گلدانی و باز باشد و یا با هرس شاخه زنی می توان تاج آن را انبوه و کروی ساخت.
5- افرا
نام علمی : Acer
زمان هرس:زمستان
6- عرعر
نام علمی : Aillanthus
زمان هرس: زمستان،تابستان
7- ابریشم
نام علمی : Albizzia
زمان هرس: بهار
8- زرشک
نام علمی : Berberis
زمان هرس:زمستان،تابستان
9- دم موشی
نام علمی : Buddleia davidii
زمان هرس:اواخر زمستان
نحوه هرس: یا شاخه اصلی را در زمستان از قسمت های داخلی حذف نمود(هرس نسبتا شدید)تا گیاه تحریک به رشد دوباره گردد.
10- به ژاپنی
نام علمی : Chaenomeles
زمان هرس:تابستان،زمستان
11- شبه سرو
نام علمی : Chamaecyparis lawsoniana
زمان هرس:تابستان
12- گل یخ
نام علمی : Chimonanthus praecox
زمان هرس:بهار ، تابستان
13- درخت پر
نام علمی : Cotinus coggyria
زمان هرس:تابستان
14- شیر خشت
نام علمی : Cotoneaster
زمان هرس:بهار،تابستان،زمستان
15- سرو
نام علمی : Cupressus
زمان هرس:بهار و تابستان
16- گل طاووسی
نام علمی : Cytisus
زمان هرس:بهار
17- یاس زرد
نام علمی : Forsythia
زمان هرس:بهار
18- زبان گنجشک
نام علمی : Franinus
زمان هرس:زمستان
19- لیلکی
نام علمی : Gleditsia
زمان هرس:زمستان
20- ختمی درختی
نام علمی : Hibiscus syriacus
زمان هرس:بهار،تایستان و پاییز
21- یاسمن
نام علمی : Jasminum officinal
زمان هرس:بهار ،تابستان
نحوه هرس: در بهار و تابستان بر حسب زمان گلدهی باید بعد از اتمام دوره گلدهی نسبت به حذف شاخه های ضعیف اقدام نمود و شاخه های خیلی بلند را تا نیمه کوتاه نمود.
22- سرو کوهی
نام علمی : Juniperus
زمان هرس:بهار ،تابستان
23- برگ نو
نام علمی : Ligustrum
زمان هرس:زمستان ،بهار،تابستان
24 - ماگنولیا
نام علمی : Magnolia
زمان هرس:تابستان
نحوه هرس: بهتر است تا جای ممکن به دلیل التیام زخمهای حاصل از هرس و کندی رشد درخت هرس نشوند ولی در صورت لزوم می توان نسبت به خذف شاخه های نابجا و یا شکسته اقدام کرد.
25- زیتون تلخ
نام علمی : Melia
زمان هرس:تابستان
26- توت
نام علمی : Morus spp
زمان هرس:زمستان ،تابستان
27- خرزهره
نام علمی : Nerium oleander
زمان هرس:تابستان
28- نرگس درختی
نام علمی : Philadelphus
زمان هرس:بهار،تابستان،پاییز
نحوه هرس: این درختچه معمولا نیازی به هرس چندانی ندارد و تنها باید هر سه یا چهار سال یکبار در اوائل بهار یا پاییز تعدادی از ساقه های خیلی مسن را از قاعده قطع کنیم.همچنین هرس پنسمان یا چیدن نوک شاخه های تازه روئیده در تابستان باعث جلوگیری از حجیم شدن تاج شده و آنرا متراکم تر می سازد.
29- نوئل
نام علمی : Picea
زمان هرس:بهار ،تابستان
30-کاج
نام علمی : Pinus spp
زمان هرس:بهار
31- چنار
نام علمی : Platamus spp
زمان هرس:تابستان ،زمستان
32- صنوبر
نام علمی : Populus spp
زمان هرس:تابستان
33- پیراکانتا
نام علمی : Pyracantha spp
زمان هرس:تابستان ،آخر زمستان
34- بلوط
نام علمی : Quercus spp
زمان هرس:تابستان،زمستان
35- سماق
نام علمی : Rhus
زمان هرس:زمستان
36- اقاقیا
نام علمی : Robinia
زمان هرس:تابستان،زمستان
37- بید
نام علمی : Salix spp
زمان هرس:زمستان،تابستان
38- اسپیره
نام علمی : Spirea
زمان هرس:بهار
39- سرو خمره ای
نام علمی : Thuja
زمان هرس:بهار،تابستان،پاییز
40- نارون
نام علمی : Ulmus spp
زمان هرس:اواخر تابستان ،زمستان
41- بداغ
نام علمی : Viburnum spp
زمان هرس:بهار،اواسط تابستان
42- مروارید درختی
نام علمی : Symphoricarpus
زمان هرس:اوائل بهار
43- گز
نام علمی : Tamarix spp
زمان هرس:بهار ،تابستان
44- سرخدار
نام علمی : Taxus spp
زمان هرس:اواخر بهار،تابستان